Mười một giờ đêm. Con đã ngủ, chén bát đã rửa, mình ngồi xuống mở máy tính ra với một câu hỏi cứ lặp đi lặp lại trong đầu: rốt cuộc thì người ta kiếm tiền trên mạng kiểu gì?
Mình gõ “cách kiếm tiền online” vào ô tìm kiếm. Và rồi mình bị chôn vùi.
Hàng trăm video, hàng trăm “khóa học”, hàng trăm cái ảnh chụp màn hình tài khoản mấy chục triệu, mấy trăm triệu. Người này bảo phải làm affiliate. Người kia bảo affiliate lỗi thời rồi, phải bán hàng. Người nọ bảo phải chạy quảng cáo. Một anh livestream thì khẳng định chắc nịch “việc nhẹ lương cao, ai cũng làm được, không cần vốn”. Càng đọc mình càng rối, và rối tới mức mình tắt máy đi ngủ — đúng cái việc mình đã làm cả chục lần trước đó.
Nếu bạn từng có một buổi tối như vậy, mình viết bài này cho bạn.
Mình là Trinh. Mình không định bán cho bạn giấc mơ đổi đời sau một đêm — vì mình không tin vào nó, và mình nghĩ bạn cũng không. Cái mình muốn đưa cho bạn ở đây là một thứ khác hẳn: một tấm bản đồ. Một bức tranh tổng thể về cách kiếm tiền online cho người mới, để bạn nhìn thấy cả khu rừng trước khi lao vào một cái cây. Bài này không dạy sâu từng kỹ năng (mình để dành cho những bài riêng, có liên kết bên dưới) — vai trò của nó là giúp bạn hết ngợp và biết mình đang đứng ở đâu.
Và mình hứa với bạn một điều: không hoa mỹ. Kiếm tiền online là việc thật, làm được thật, nhưng nó cần thời gian, cần nỗ lực, và có rủi ro như bất kỳ việc gì đáng làm. Mình sẽ nói thẳng chỗ nào dễ, chỗ nào khó, chỗ nào người ta hay lừa bạn.
Trước hết, bỏ cái suy nghĩ “kiếm tiền online là một việc” đi
Đây là hiểu lầm khiến người mới mệt nhất.
Khi mới bắt đầu, mình tưởng “kiếm tiền online” là một nghề cụ thể nào đó — kiểu như “làm kế toán” hay “chạy xe ôm”. Cứ học đúng cái nghề ấy là xong. Nhưng không phải. “Kiếm tiền online” giống như nói “kiếm tiền ngoài đời” vậy — nó bao gồm cả nghìn cách làm khác nhau: người mở quán, người buôn bán, người làm dịch vụ, người cho thuê nhà.
Trên mạng cũng y hệt. Có người bán sản phẩm của người khác để ăn hoa hồng. Có người tự làm ra sản phẩm để bán. Có người viết blog kéo người đọc rồi kiếm tiền từ lượng người đó. Mỗi con đường là một nghề riêng, có kỹ năng riêng.
Tin tốt là: dù con đường nào, tất cả đều chạy trên cùng một bộ máy phía sau. Hiểu được bộ máy đó, bạn sẽ thôi nhảy hết khóa học này sang khóa học kia. Bạn sẽ biết mỗi mảnh ghép nằm ở đâu.
Công thức nền tảng của mọi cách kiếm tiền online
Hồi mới học, có một thứ đã thay đổi cách mình nhìn toàn bộ chuyện này. Một người đi trước nói với mình rằng dù trông phức tạp thế nào, gỡ hết chuông với khánh ra thì kiếm tiền online chỉ xoay quanh ba thứ. Chỉ ba thôi.
Mình gọi đó là công thức nền tảng, và mình muốn bạn thuộc nó như thuộc bảng cửu chương:
Lưu lượng × Tỷ lệ chuyển đổi × Giá trị mỗi lần = Tiền bạn kiếm được
Nghe hơi khô, nhưng để mình dịch nó ra đời thường bằng hình ảnh một cái quán nước ven đường nhé.
1. Lưu lượng (traffic — lượng người tìm tới bạn). Muốn bán nước, trước hết phải có người đi ngang qua quán. Không một bóng người thì cái quán đẹp mấy cũng không ra đồng nào. Trên mạng, “người đi ngang qua” chính là người vào xem bài viết, xem video, xem trang bán hàng của bạn. Không có ai nhìn thấy bạn thì không có gì xảy ra cả. Đây là mảnh ghép đầu tiên, và là chỗ người mới hay vấp nhất.
2. Tỷ lệ chuyển đổi (conversion — tỷ lệ người xem chịu hành động). Trong số người đi ngang qua, bao nhiêu người thật sự dừng lại mua một ly? Nếu trăm người đi qua mà chỉ một người mua, tỷ lệ chuyển đổi của bạn thấp. Nếu quán có cái biển hấp dẫn, có lời mời khéo, có chỗ ngồi mát, thì nhiều người dừng hơn. Trên mạng, “lời mời khéo” ấy chính là cách bạn viết, cách bạn trình bày, cách bạn tạo niềm tin để người ta chịu để lại email hoặc bấm mua.
3. Giá trị mỗi lần (giá trị mỗi lần khách hành động). Mỗi ly nước bạn lời bao nhiêu? Bán ly trà đá lời hai nghìn khác hẳn bán ly cà phê đặc biệt lời hai mươi nghìn. Trên mạng, đây là số tiền bạn thu được mỗi khi một người mua hàng — một sản phẩm ba trăm nghìn cho bạn nhiều hơn hẳn một món ba chục nghìn, dù số người mua y như nhau.
Nhân ba con số ấy lại, bạn ra số tiền kiếm được. Đẹp ở chỗ: bạn chỉ cần cải thiện một trong ba là tổng số đã nhích lên.
Đây là lý do mình muốn bạn nhớ công thức này. Khi bạn thấy một “khóa học chạy quảng cáo” — à, nó dạy mảnh số 1, lưu lượng. Khi thấy “khóa học viết bài bán hàng” — đó là mảnh số 2, chuyển đổi. Khi thấy người ta khuyên “đừng bán đồ rẻ tiền nữa” — họ đang nói về mảnh số 3. Tự nhiên cả cái rừng thông tin lúc nãy được xếp gọn vào ba cái hộp. Bạn hết ngợp.
Và đây cũng là cái hàng rào trung thực đầu tiên mình muốn dựng lên: không có ai làm được cả ba thứ giỏi ngay từ tuần đầu. Người ta hứa với bạn “đổ tiền vào quảng cáo là tự khắc giàu” — họ chỉ đang nói về một phần ba câu chuyện, và bỏ qua chuyện nếu trang bán hàng của bạn chuyển đổi kém thì tiền quảng cáo chỉ là đốt đi. Ai hiểu cả ba mảnh sẽ tỉnh táo hơn nhiều.
🎁 Quà tặng miễn phí: Tải “Bản Đồ Kiếm Tiền Online 7 Ngày” — checklist từng bước để bắt đầu mà không bị ngợp. [Nhận ngay »](https://buithuytrinh.com/ban-do-kiem-tien-online-7-ngay/)
Các con đường chính để kiếm tiền online (và con nào hợp người mới)
Giờ ta đã có khung. Hãy điểm qua các con đường chính, và ở mỗi con đường mình sẽ chỉ cho bạn thấy nó thuộc mảnh ghép nào trong công thức. Mình không dạy sâu ở đây — mỗi mục có một bài riêng để bạn đào tiếp khi sẵn sàng.
Việc đầu tiên không phải kiếm tiền — mà là chọn một ngách
Trước khi bàn cách kiếm tiền, mình phải nói cái này, vì nó là chỗ nhiều người bỏ qua rồi loay hoay mãi: bạn cần chọn một ngách (niche — một nhóm chủ đề hẹp, một nhóm người cụ thể bạn phục vụ).
Người mới hay nghĩ phải bán cho tất cả mọi người mới nhiều tiền. Thực tế ngược lại — càng cố nói với tất cả thì càng không ai nghe. Có một câu hỏi mình thấy người mới nào cũng vướng: “ngách có nhất thiết phải là thứ mình đam mê không?” Câu trả lời không đơn giản như mấy lời khuyên “cứ làm điều bạn yêu” đâu — mình bàn kỹ trong bài Chọn ngách kiếm tiền online. Chọn xong ngách, mọi con đường bên dưới mới có chỗ đặt chân.
Con đường 1: Tiếp thị liên kết (affiliate)
Đây là chỗ mình khuyên hầu hết người mới bắt đầu, và mình sẽ giải thích tại sao.
Affiliate (tiếp thị liên kết) nghĩa là bạn giới thiệu sản phẩm của người khác; có ai mua qua đường dẫn của bạn thì bạn được hoa hồng. Bạn không cần tự làm ra sản phẩm, không ôm hàng, không lo chăm sóc khách sau bán, không lo đổi trả. Việc của bạn gọn lại còn hai mảnh đầu trong công thức: kéo người tới (lưu lượng) và thuyết phục họ mua (chuyển đổi).
Vì sao hợp người mới? Vì nó cho bạn học cả nghề bán hàng trên mạng mà không phải bỏ vốn làm sản phẩm và không gánh rủi ro lớn. Bạn được trả tiền để học. Đó là lý do mình quý con đường này cho người chưa có gì trong tay — xem chi tiết ở Tiếp thị liên kết là gì và vì sao hợp người mới.
Trung thực mà nói: affiliate không phải “ngồi không hốt tiền”. Bạn vẫn phải có người xem, vẫn phải viết hay, và hoa hồng những tháng đầu thường rất khiêm tốn. Nó là một nghề, không phải một cái nút bấm.
Con đường 2: Tự tạo sản phẩm để bán
Khi đã quen, một số người chuyển từ “người giới thiệu” sang “người bán” — tự làm ra sản phẩm số của mình, ví dụ một cuốn ebook (sách điện tử) hay một khóa học nhỏ.
Cái lợi nằm ở mảnh số 3 của công thức: giá trị mỗi lần. Bán sản phẩm của chính mình, bạn giữ phần lớn số tiền thay vì chỉ ăn hoa hồng, và bạn còn có cả một danh sách khách để chăm về sau. Nhưng đổi lại bạn phải tự lo sản phẩm, tự chăm khách, tự xử lý hoàn tiền.
Đây thường không phải bước đầu tiên cho người mới tinh, nhưng biết trước để có đích ngắm thì tốt. Khi nào nên là người bán thay vì người giới thiệu, mình bàn ở Tự tạo sản phẩm số để bán khóa học.
Con đường kéo lưu lượng: miễn phí và trả phí
Nhớ mảnh số 1 chứ — không có người xem thì không có gì cả. Có hai cách chính để kéo người tới, và bạn nên hiểu cả hai trước khi chọn.
Cách miễn phí — chủ yếu là viết blog và làm SEO (tối ưu hóa tìm kiếm — làm sao để bài của bạn hiện lên khi người ta tìm trên Google). Bạn viết những bài thật sự hữu ích, Google đưa người tìm kiếm tới đọc, và dòng người đó chảy đều mà bạn không trả tiền cho từng lượt. Điểm yếu: nó chậm. Phải kiên nhẫn vài tháng. Điểm mạnh: một khi đã lên, nó nuôi bạn lâu dài. Người ít vốn nên bắt đầu từ đây — mình chỉ đường vào ở Kéo traffic miễn phí bằng blog và SEO.
Cách trả phí — gọi là PPC (pay-per-click — trả tiền cho mỗi lượt nhấp vào quảng cáo). Bạn trả tiền để có người tới ngay lập tức, không cần đợi. Nhanh, nhưng đây là chỗ người mới đốt tiền nhiều nhất mà không thu lại gì, vì chưa biết nhắm đúng người và trang bán chưa chuyển đổi tốt. Nếu bạn đang định nạp tiền chạy quảng cáo, mình xin bạn đọc Quảng cáo trả phí PPC cho người mới trước khi đốt đồng nào. Nói thật lòng: đừng bắt đầu kiếm tiền online bằng tiền quảng cáo. Học mảnh chuyển đổi trước đã.
Kỹ năng nền tảng: viết và xây danh sách email
Có hai kỹ năng len lỏi vào mọi con đường ở trên, và đây là chỗ mình muốn bạn đầu tư nhất vì chúng “mang theo được” suốt đời.
Viết bài bán hàng (copywriting). Đây chính là trái tim của mảnh số 2 — chuyển đổi. Cùng một sản phẩm, cùng một lượng người xem, người viết khéo bán được gấp mấy lần người viết vụng. Không cần văn hay, chỉ cần biết vài nguyên tắc và tránh vài lỗi chết người mà người mới hay mắc. Mình gom lại trong Viết bài bán hàng cơ bản: 5 lỗi người mới hay mắc.
Xây danh sách email (email marketing). Nếu mình chỉ được khuyên bạn một việc, mình khuyên việc này. Người xem trên mạng xã hội không thuộc về bạn — hôm nay nền tảng đổi thuật toán là họ biến mất. Nhưng một danh sách email là tài sản của riêng bạn, bạn liên hệ được bất cứ lúc nào. Đây cũng là lý do cái quà tặng miễn phí cuối bài này tồn tại — nó là cách lịch sự để mời bạn vào danh sách. Vì sao email là tài sản bền nhất, mình viết ở Xây danh sách email marketing.
Và con đường cần tránh: “việc nhẹ lương cao”
Mình để cái này cuối cùng vì nó quan trọng ngang mọi thứ ở trên.
Trên hành trình này bạn sẽ gặp vô số lời mời “không cần kinh nghiệm, làm vài tiếng mỗi ngày, thu nhập mấy chục triệu, cọc trước một khoản là có việc”. Mình từng suýt dính, và mình biết nhiều người mất tiền thật. Một quy tắc đơn giản để bạn cầm theo: việc thật trả tiền cho bạn, việc lừa bắt bạn nộp tiền trước. Cách nhận diện đầy đủ các cái bẫy này, mình viết hết ở Tránh bẫy việc nhẹ lương cao. Đọc nó sớm, trước khi bạn tin nhầm ai.
Vậy người mới nên bắt đầu từ đâu? Một lộ trình gọn
Mình biết bạn vẫn muốn một câu trả lời cụ thể. Nếu là mình, quay lại từ con số không, mình sẽ đi theo thứ tự này:
- Chọn một ngách bạn chịu được trong nhiều tháng — không cần đam mê cháy bỏng, chỉ cần không chán ghét nó.
- Học viết ở mức cơ bản và bắt đầu một blog để kéo lưu lượng miễn phí. Chậm mà chắc, không tốn tiền.
- Làm affiliate trong ngách đó, vì đây là cách rẻ nhất để học bán hàng thật.
- Dựng một danh sách email ngay từ ngày đầu — dùng một quà tặng nhỏ để đổi email, y như mình đang làm với bạn.
- Chỉ động tới quảng cáo trả phí khi bạn đã biết trang nào chuyển đổi tốt. Đừng đốt tiền lúc còn mò.
- Khi đã có khách và có tiếng nói, cân nhắc tự làm sản phẩm để giữ phần lớn giá trị.
Đây không phải con đường nhanh. Nó là con đường thật. Có người đi vài tháng đã thấy đồng đầu tiên, có người lâu hơn, có người bỏ giữa chừng — kết quả tùy vào việc bạn làm đều tới đâu và học nhanh tới đâu. Mình không hứa với bạn con số nào cả, vì bất cứ ai hứa con số cho bạn lúc này đều đang nói dối hoặc đang bán gì đó.
🎁 Quà tặng miễn phí: Tải “Bản Đồ Kiếm Tiền Online 7 Ngày” — checklist từng bước để bắt đầu mà không bị ngợp. [Nhận ngay »](https://buithuytrinh.com/ban-do-kiem-tien-online-7-ngay/)
Khi bạn đã vững — một hướng nâng cao (và một lời thật về rủi ro)
Phần này mình viết cho bạn của tương lai, không phải bạn của hôm nay.
Khi bạn đã quen với các kỹ năng kiếm tiền online ở trên — biết kéo người, biết viết, biết xây danh sách, biết quản lý kỳ vọng của chính mình — có một lĩnh vực nâng cao mà bên mình, HARCOS, đang làm: affiliate tài chính (tiếp thị liên kết mảng tài chính — giới thiệu khách tới các nền tảng tài chính uy tín và nhận hoa hồng từ nhà cung cấp) — làm một cách có kỷ luật và minh bạch.
Mình nói thẳng để bạn không hiểu lầm: đây là lĩnh vực có rủi ro thật, rủi ro mất tiền thật. Nó không phải “bước tiếp theo dễ dàng” của việc viết blog. Giao dịch tài chính đòi hỏi học hành nghiêm túc, kỷ luật, và quản trị vốn cẩn thận — và kể cả vậy vẫn có thể thua lỗ. Mình không hứa với bạn bất kỳ lợi nhuận nào, và mình mong bạn cảnh giác với bất kỳ ai dám hứa. Mình nhắc tới nó ở đây chỉ để bạn biết nó tồn tại như một hướng đi xa hơn, để khi nào bạn thật sự sẵn sàng tìm hiểu thì tìm hiểu cho kỹ — chứ không phải để bạn nhảy vào lúc còn chưa vững những bước đầu.
Cứ đi từng bước một. Cái gần bạn nhất hôm nay không phải là vàng với đô-la, mà là bước số một trong cái lộ trình ở trên.
Lời cuối: bản đồ là của bạn rồi
Quay lại buổi tối mười một giờ đêm lúc đầu bài. Cái khiến mình mệt mỏi ngày đó không phải vì thiếu thông tin — mà vì thừa thông tin và thiếu một tấm bản đồ. Mình không biết mảnh nào ăn khớp với mảnh nào.
Giờ thì bạn có rồi. Bạn biết mọi cách kiếm tiền online cho người mới đều chạy trên một công thức: lưu lượng × chuyển đổi × giá trị. Bạn biết các con đường chính, biết con nào hợp để bắt đầu, biết cái bẫy nào cần né. Bạn không cần học hết mọi thứ hôm nay — bạn chỉ cần biết mình đang đứng ở đâu trên bản đồ và bước đi tiếp theo là gì.
Nếu bạn thấy bài này gỡ rối được cho bạn, hãy để mình gửi tặng bạn bước kế tiếp một cách cụ thể nhất.
🎁 Quà tặng miễn phí: Tải “Bản Đồ Kiếm Tiền Online 7 Ngày” — checklist từng bước để bắt đầu mà không bị ngợp. [Nhận ngay »](https://buithuytrinh.com/ban-do-kiem-tien-online-7-ngay/)
Đi chậm cũng được. Miễn là bạn đi.