Hồi mình mới làm trên mạng, có một buổi sáng mình mở Facebook lên thì bài viết
hôm trước — bài mình ngồi cả tối để chỉnh từng câu — chỉ có đúng mười mấy người
nhìn thấy. Trong khi tuần trước, một bài na ná thế lại tới được mấy nghìn người.
Mình ngồi tần ngần khá lâu. Không phải vì buồn cái lượt xem, mà vì mình chợt
nhận ra: cái “kênh” mà mình bỏ bao nhiêu công vun vén suốt mấy tháng trời, hóa
ra mình có sở hữu nó đâu. Người ta cho mình mượn thôi. Hôm nay cho mượn nhiều,
mai cho mượn ít, mà mình thì chẳng làm gì được.
Cảm giác đó, mình nghĩ ai làm nội dung trên mạng đủ lâu rồi cũng từng nếm qua.
Và nó chính là lý do hôm nay mình muốn ngồi xuống nói với bạn một chuyện mà hồi
đó giá có ai nói sớm với mình thì tốt biết mấy: thứ tài sản bền nhất khi kiếm
tiền online không nằm trên trang mạng xã hội của bạn — nó nằm trong một danh
sách email (danh sách địa chỉ thư điện tử của những người đã đồng ý nhận tin từ
bạn).
Nghe có vẻ cũ kỹ phải không? Email mà. Cái thứ ai cũng tưởng đã lỗi thời. Nhưng
bạn ráng đọc hết bài này với mình, mình tin bạn sẽ nhìn nó khác đi.
Vì Sao Danh Sách Email Là Tài Sản Bạn Thật Sự Sở Hữu
Mình hay nói vui với mấy bạn mới rằng: làm nội dung trên mạng xã hội giống như
xây nhà trên đất đi thuê. Đẹp thì có đẹp đấy, nhưng chủ đất đổi ý lúc nào là
mình lãnh đủ.
Thuật toán (cách máy móc tự quyết bài nào được hiển thị cho ai) thay đổi liên
tục, và không bao giờ hỏi ý kiến bạn. Hôm nay nền tảng muốn đẩy video ngắn, mai
muốn đẩy bài dài, ngày kia lại bóp tầm với của những trang không chạy quảng cáo.
Bạn có mười nghìn người theo dõi, nhưng mỗi bài chỉ tới được vài trăm người —
phần còn lại, muốn chạm tới họ thì… trả tiền. Mà người theo dõi đó, danh sách
đó, bạn cũng không tải về được, không mang đi đâu được. Nó là tài sản của nền
tảng, không phải của bạn.
Email thì ngược lại hoàn toàn.
Khi một người để lại email cho bạn, họ trao cho bạn một thứ rất riêng tư: lối
vào hộp thư của họ. Cái danh sách đó là của bạn. Bạn xuất nó ra được, mang
sang công cụ khác được, không ai bóp tầm với của bạn, không ai bắt bạn trả tiền
để được nói chuyện với chính những người đã chủ động muốn nghe bạn. Nền tảng mạng
xã hội có sập, có đổi luật, có khóa trang của bạn đi nữa — danh sách email vẫn
còn nguyên trong tay bạn.
Trong giới làm tiếp thị có một câu nói cũ mà người ta lặp đi lặp lại mãi: “Tiền
nằm trong danh sách” (the money is in the list). Người ta lặp lại nhiều như vậy
không phải vì nó kêu cho sang, mà vì nó đúng. Nếu bạn xây được một danh sách tử
tế và đều đặn gửi cho họ những thứ thật sự có ích, thì bạn đang ngồi trên một thứ
quý giá. Không phải vì cái danh sách đó “in ra tiền”, mà vì nó là mối quan hệ
— và mối quan hệ thì bền hơn mọi lượt xem.
Mình muốn nói thẳng để bạn khỏi kỳ vọng sai: có danh sách email không tự nhiên ra
tiền. Mình sẽ nói rõ ở phần sau vì sao rất nhiều người có danh sách trong tay mà
ví vẫn rỗng. Nhưng nếu bạn mới bắt đầu và đang phân vân nên dồn sức vào đâu, thì
đây là một trong số ít thứ đáng để bắt đầu sớm — bởi nó tích lũy theo thời gian,
và nó là của bạn.
🎁 Quà tặng miễn phí: Tải “Bản Đồ Kiếm Tiền Online 7 Ngày” — checklist
từng bước để bắt đầu mà không bị ngợp. [Nhận ngay »](https://buithuytrinh.com/ban-do-kiem-tien-online-7-ngay/)
Danh Sách Email Của Bạn Thật Sự Muốn Gì?
Đây là câu hỏi mà mình ước có ai bắt mình ngồi suy nghĩ thật kỹ ngay từ đầu, thay
vì để mình tự đâm đầu vào tường rồi mới hiểu.
Khi mới có vài chục người trong danh sách, mình mừng lắm, và cái mừng đó khiến
mình làm một việc dại: mình tưởng họ đăng ký là để… mua hàng của mình. Thế là
email nào mình gửi cũng kèm một lời mời mua. Hết khuyến mãi này tới ưu đãi kia.
Mình cứ nghĩ chăm chỉ chào hàng thì kiểu gì cũng có người mua.
Kết quả là người ta lặng lẽ rời đi. Không ai mắng mình câu nào, họ chỉ nhấn nút
hủy đăng ký, hoặc tệ hơn, để email của mình rơi tõm vào thư mục rác.
Sau này mình mới hiểu một điều đơn giản đến phát ngượng: không ai để lại email
để được bán hàng cả. Họ để lại email vì lúc đó họ tin bạn có thể giúp họ một
việc gì đó. Họ muốn học được cái gì hữu ích, muốn hiểu thêm một điều đang làm họ
băn khoăn, muốn được dẫn dắt bởi một người có vẻ thật và đáng tin. Cái họ chờ đợi
là giá trị — chứ không phải một xấp quảng cáo gửi đều đặn vào hộp thư.
Bạn thử nghĩ về chính mình mà xem. Trong số những bản tin (email gửi định kỳ từ
một người/thương hiệu) bạn còn chịu khó mở ra đọc, có phải đó là những email cho
bạn thứ gì đó bạn dùng được không? Một mẹo hay, một góc nhìn mới, một câu chuyện
làm bạn thấy được thấu hiểu? Còn những email chỉ rao bán, bạn xóa trong một giây,
thậm chí chẳng buồn nhớ mình từng đăng ký.
Danh sách của bạn cũng vậy thôi. Họ là người thật, có hộp thư bừa bộn như bạn,
và mỗi ngày phải quyết định email nào đáng mở, email nào đáng bỏ. Việc của bạn
không phải là làm sao chen được vào hộp thư của họ — bạn đã ở trong đó rồi. Việc
của bạn là làm sao để mỗi lần tên bạn hiện lên, họ thấy mừng chứ không thấy phiền.
Nếu bạn muốn hiểu sâu hơn về chuyện viết sao cho người ta muốn đọc và muốn tin,
mình có một bài riêng về Viết Bài Bán Hàng Cơ Bản: 5 Lỗi Người Mới Hay Mắc — kỹ năng viết
là thứ đi cùng bạn suốt chặng đường này, dù bạn xây danh sách hay làm bất cứ việc
gì khác trên mạng.
“Vượt Qua Lằn Ranh Giá Trị” — Cho Đi Trước Khi Mời Mua
Có một cách nói mình rất thích, gọi là vượt qua lằn ranh giá trị (crossing the
value line). Nghe hơi trừu tượng, nhưng ý nó giản dị thế này.
Tưởng tượng có một lằn ranh vô hình. Ở bên này lằn ranh là những email chỉ rao
bán, chỉ lặp lại lời chào hàng hết lần này tới lần khác. Ở bên kia lằn ranh là
những email cho người đọc thứ họ dùng được — một ý tưởng, một góc nhìn, một chỉ
dẫn cụ thể giúp tình cảnh của họ khá hơn một chút.
Phần lớn người làm tiếp thị dừng lại ở bên này, ngay trước lằn ranh, và cứ thế
lặp đi lặp lại bài chào hàng. Rồi họ thất vọng vì danh sách chẳng ra tiền.
Người làm tốt thì bước hẳn qua lằn ranh đó. Họ gửi cho danh sách những thứ có
ích thật, đều đặn, không vụ lợi. Họ cho người đọc một lý do để quý mình và tin
mình. Và rồi — đây mới là điều thú vị — khi thỉnh thoảng họ có một lời mời mua,
người ta lắng nghe. Bởi vì lúc đó bạn không còn là một người lạ chen vào hộp thư
để bán hàng nữa. Bạn là người đã giúp họ nhiều lần rồi, nên khi bạn nói “cái này
mình nghĩ sẽ tốt cho bạn”, họ tin.
Cho đi trước không có nghĩa là cho không tất cả rồi không bao giờ bán gì. Bán hàng
không có gì xấu — bạn có quyền sống được bằng công sức của mình. Vấn đề chỉ là
thứ tự và tỷ lệ. Cho đi nhiều, mời mua ít, và luôn để phần cho đi đi trước.
Khi bạn đã xây xong lòng tin, lời mời mua không còn là sự làm phiền — nó trở thành
một gợi ý từ người mà họ đã tin.
Mình nói điều này một cách trung thực: cách làm này chậm hơn. Nó không cho bạn
tiền trong tuần đầu. Nhưng nó xây một thứ bền — và nếu bạn đọc cụm bài của mình về
Cách Kiếm Tiền Online Cho Người Mới Bắt Đầu: Bản Đồ Đầy Đủ (Không Hoa Mỹ), bạn sẽ thấy chữ “bền” lặp đi lặp
lại, bởi nó là cái phân biệt người đi đường dài với người bỏ cuộc sau vài bữa.
Những Lỗi Email Marketing Hay Gặp (Vì Sao Có Danh Sách Mà Ví Vẫn Rỗng)
Mình hứa ở đầu bài sẽ nói thật chuyện này, nên giờ nói cho rõ. Nếu tiền nằm trong
danh sách, vậy tại sao bao nhiêu người có danh sách trong tay mà vẫn không kiếm
được đồng nào?
Câu trả lời là: tiếp thị qua email là một hệ thống có nhiều mắt xích, và chỉ cần
một mắt xích hỏng là cả hệ thống đứng. Dưới đây là ba chỗ hay hỏng nhất — mình
từng dính cả ba.
Lỗi về thứ bạn mời (offer)
Đôi khi vấn đề không nằm ở email của bạn, mà nằm ở chính cái bạn đang mời người ta
mua hoặc tải. Email viết hay tới đâu, gửi đúng giờ tới đâu, mà thứ phía sau không
thật sự hợp với người đọc hoặc không đủ tốt, thì cũng vô ích. Trước khi nghĩ “chắc
mình viết dở”, hãy lùi lại một bước và tự hỏi: thứ mình đang mời họ có thật sự
giúp được họ không? Nhiều khi sửa cái này là đủ.
Lỗi về cách viết
Đây là lỗi mình mắc lâu nhất. Khi đã có danh sách một thời gian, người ta dễ rơi
vào trạng thái viết cho có — gửi đại một email để “giữ nhịp”, chứ không thật sự
chăm chút. Người đọc cảm nhận được điều đó. Một email nhạt, viết qua loa, không
cho họ gì mới, thì lần sau họ sẽ ngại mở. Giữ chất lượng cao một cách đều đặn khó
hơn nhiều người tưởng — nhưng đó chính là chỗ phân biệt.
Lỗi về việc thư có tới được tay người nhận không (delivery)
Cái này nghe kỹ thuật nhưng rất thực tế: nếu email của bạn rơi vào thư mục rác,
hoặc bị bộ lọc thư rác chặn lại, thì người đăng ký không bao giờ thấy nó. Bạn viết
hay cỡ nào cũng bằng không nếu thư không tới được nơi cần tới. Khi mới làm, bạn
chưa cần lo quá nhiều về phần này, nhưng cũng nên để mắt: thỉnh thoảng hỏi vài
người đăng ký xem họ có nhận được email của bạn không, có thấy nó nằm trong thư
rác không.
Ba lỗi này — sai thứ mời, viết dở, thư không tới — là ba chỗ mình muốn bạn kiểm
lại đầu tiên mỗi khi danh sách không cho kết quả như mong đợi. Thường thì câu trả
lời nằm ở một trong ba chỗ đó, chứ không phải vì “email đã chết” như nhiều người
hay than.
Vậy Người Mới Nên Bắt Đầu Xây Danh Sách Email Từ Đâu?
Tới đây chắc bạn đã thấy vì sao mình quý cái danh sách email đến vậy. Nhưng câu
hỏi thực tế là: bắt đầu từ đâu, khi mình còn chưa có ai trong danh sách cả?
Không ai tự nhiên cho bạn email của họ. Người ta chỉ để lại email khi bạn cho họ
một lý do đủ tốt — thường là một món quà nhỏ nhưng thật sự hữu ích, thứ giải quyết
được một băn khoăn cụ thể của họ ngay lúc đó. Trong nghề người ta gọi đó là nam
châm hút khách (lead magnet — một món quà miễn phí bạn tặng để đổi lấy email của
người đọc).
Cái hay của lead magnet là nó vừa giúp bạn xây danh sách, vừa là lần “vượt qua lằn
ranh giá trị” đầu tiên. Ngay từ giây phút đầu tiên gặp bạn, người đọc đã nhận được
một thứ có ích miễn phí. Ấn tượng ban đầu đó đặt nền cho cả mối quan hệ về sau. Nếu
món quà đầu tiên đã tử tế và hữu ích, họ sẽ mong chờ những email tiếp theo của bạn.
Mình cũng nói thêm để bạn thấy bức tranh rộng hơn: muốn có người để lại email, bạn
cần có người ghé thăm trước đã. Chuyện kéo người ghé thăm — kéo traffic (lượng
người truy cập) — mình có một bài riêng về Kéo Traffic Miễn Phí Bằng Blog & SEO: Người Mới Bắt Đầu Từ Đâu, cách
dùng blog và tối ưu tìm kiếm để người lạ tự tìm đến bạn mà không tốn tiền quảng cáo.
Còn nếu bạn đang nghĩ tới việc giới thiệu sản phẩm của người khác để có thu nhập
trong lúc xây dựng, thì danh sách email đi rất hợp với
Tiếp Thị Liên Kết (Affiliate) Là Gì? Vì Sao Hợp Người Mới Bắt Đầu — bởi khi đã có lòng tin, một lời
giới thiệu chân thành tới đúng người là điều rất tự nhiên.
Đó chính là lý do mình làm sẵn cho bạn một món quà để bắt đầu. Bạn không cần phải
tự nghĩ ra checklist, không cần dò dẫm xem nên làm gì ngày đầu tiên. Bạn tải nó về,
và đồng thời, đó cũng là ví dụ sống cho thấy một lead magnet tử tế trông như thế
nào — vì biết đâu mai này bạn sẽ tự làm một cái cho danh sách của riêng mình.
🎁 Quà tặng miễn phí: Tải “Bản Đồ Kiếm Tiền Online 7 Ngày” — checklist
từng bước để bắt đầu mà không bị ngợp. [Nhận ngay »](https://buithuytrinh.com/ban-do-kiem-tien-online-7-ngay/)
Lời Nhắn Cuối Của Mình
Mình quay lại buổi sáng đầu bài, cái buổi mình ngồi nhìn bài viết của mình bị
thuật toán bỏ rơi. Nếu hôm đó có ai vỗ vai mình mà nói: “Đừng buồn, hãy bắt đầu
xin email của những người thật sự muốn nghe em — rồi nói chuyện với họ tử tế, cho
trước khi mời mua” — thì có lẽ mình đã đỡ mất mấy tháng loay hoay.
Mình không hứa với bạn rằng cứ có danh sách email là sẽ giàu. Mình ghét những lời
hứa kiểu đó, vì chính mình từng tin và từng thất vọng. Kết quả của bạn phụ thuộc
vào việc bạn cho đi được bao nhiêu giá trị, kiên trì được bao lâu, và mời đúng thứ
hợp với người đọc. Có rủi ro, có những lúc nản. Nhưng trong tất cả những thứ mình
từng làm trên mạng, danh sách email là thứ ít phụ bạc mình nhất — vì nó là của
mình, và nó lớn lên cùng mình theo năm tháng.
Bạn không cần làm hết mọi thứ hôm nay. Chỉ cần một bước nhỏ: lấy món quà ở trên về,
đọc nó, làm theo ngày đầu tiên. Một danh sách email lớn nhất cũng bắt đầu từ đúng
một người đăng ký. Và mình mong người đầu tiên đó, sẽ là chính bạn — bắt đầu hôm
nay.