Có một buổi tối mình ngồi cà phê với một chị bạn. Chị mở điện thoại ra, lướt cho mình xem mười mấy tab đang để dở: một tab bán mỹ phẩm, một tab dạy nấu ăn, một tab về đầu tư, một tab khóa học tiếng Anh cho con… Chị thở dài: “Trinh ơi, chị muốn kiếm thêm trên mạng mà không biết bắt đầu với cái gì. Cái nào cũng thấy người ta làm được, mà chị thì chẳng biết mình hợp với cái nào.”
Mình tin là bạn cũng từng có cái cảm giác đó. Cái cảm giác đứng giữa ngã ba — ngã tư — ngã mười, và mỗi con đường đều có người vẫy tay bảo “đi lối này, lối này ngon lắm”. Rồi cuối cùng vì sợ chọn sai, mình đứng yên. Hoặc tệ hơn, mình thử một chút mỗi lối, rồi chẳng đi tới đâu cả.
Bài này mình viết để gỡ đúng cái nút thắt đó. Cụ thể là câu hỏi mà gần như người mới nào cũng vướng: chọn ngách kiếm tiền online như thế nào, và có nhất thiết phải là thứ mình yêu thích không? Mình sẽ nói thật, không tô hồng. (Nếu bạn còn đang muốn nhìn bức tranh tổng thể trước, mình có một bài bản đồ đầy đủ ở đây: Cách Kiếm Tiền Online Cho Người Mới Bắt Đầu: Bản Đồ Đầy Đủ (Không Hoa Mỹ).)
Ngách (niche) là gì, và vì sao chọn ngách lại quan trọng đến thế
Trước khi cãi nhau chuyện đam mê, mình nói nhanh về khái niệm đã. Ngách (niche) là một nhóm khách hàng cụ thể với một nhu cầu cụ thể mà bạn chọn để phục vụ. Không phải “mình bán hàng online”, mà là “mình giúp các mẹ bỉm sữa tự nấu đồ ăn dặm cho con dưới một tuổi”. Không phải “mình dạy tiếng Anh”, mà là “mình giúp người đi làm luyện nói tiếng Anh trong các cuộc họp công ty”. Càng cụ thể, càng là một ngách.
Vì sao chuyện này quan trọng? Bởi vì bạn không thể ôm cả thế giới cùng lúc. Khi mình mới làm, mình cũng nghĩ “thị trường càng rộng càng nhiều khách”. Sai. Thị trường càng rộng thì mình càng chung chung, mà chung chung thì chẳng ai thấy mình nói đúng nỗi đau của họ. Người ta chỉ mở ví khi cảm thấy “ơ, cái này nói trúng tim mình rồi”.
Trong tài liệu mình tham khảo khi soạn nội dung này, người ta nói rất gọn: bạn buộc phải quyết định sẽ bán sản phẩm gì và bán cho ai. Bạn không thể nhắm cả thế giới một lúc, nên việc chọn ngách quan trọng vô cùng. Tìm được một ngách mà mình có thể tạo ra ảnh hưởng — nơi tiếng nói của mình thật sự chạm tới ai đó — gần như là điều then chốt để làm tiếp thị trên mạng ra kết quả.
Mình thích cách nói đó vì nó rất thật. Chọn ngách không phải thủ tục cho có. Nó là cái quyết định nền móng. Móng lệch thì cái nhà xây lên cũng lệch theo, mà mình thì lại tốn công xây.
“Phải yêu ngách mới làm được” — câu này đúng tới đâu?
Đây là phần mình muốn nói kỹ nhất, vì nó là nơi nhiều người mới bị kẹt lâu nhất.
Bạn chắc đã đọc đâu đó hai câu này:
- Chọn ngách là phần cốt lõi của kiếm tiền online.
- Bạn nên làm trong ngách mà mình yêu thích hoặc thấy hứng thú.
Câu đầu thì gần như luôn đúng — mình vừa nói ở trên rồi. Nhưng câu thứ hai? Đúng với người này, mà không đúng với người kia. Nó không phải chân lý cho tất cả mọi người, dù người ta hay nói như thể nó là vậy.
Khi đam mê thật sự quan trọng
Có một kiểu người — và rất có thể bạn là kiểu này — khó mà duy trì động lực với thứ mình không quan tâm. Bảo họ ngày nào cũng viết bài, quay video, trả lời tin nhắn khách về một chủ đề mà họ thấy nhạt nhẽo ư? Được dăm bữa là họ đuối. Không phải vì lười, mà vì cái việc đó rút cạn năng lượng của họ.
Nếu bạn nhận ra mình là người như vậy — người mà chỉ làm tốt khi trái tim có mặt — thì lời khuyên cho bạn rất rõ ràng: hãy chọn cái mình thích. Với bạn, đam mê không phải xa xỉ, nó là nhiên liệu. Chọn thứ bạn thấy vui khi nói về nó, vì bạn sẽ phải nói về nó rất nhiều, trong thời gian rất dài. Đó mới là lựa chọn cho bạn cơ hội thành công cao nhất.
Khi đam mê chỉ là chuyện phụ
Nhưng có một kiểu người khác. Họ mê cách vận hành hơn là mê chủ đề. Họ thấy hứng thú với việc một quy trình tiếp thị chạy trơn tru, với chuyện đo lường — tối ưu — cải thiện, hơn là với nội dung cụ thể bên dưới. Với họ, một ngách chỉ là một bài toán cần giải. Họ sẵn sàng học một ngách, làm chủ nó, vận hành quy trình một cách bài bản — kể cả khi bản thân chẳng đặc biệt yêu thích chủ đề đó.
Mình nhớ một ví dụ trong tài liệu mà đọc xong mình cười: có khối người kiếm tiền tốt từ việc bán giáo án tập luyện và sản phẩm giảm cân, dù chính họ mặc đồ cỡ XXL và chưa bao giờ bước chân vô phòng gym. Nghe hơi phũ, nhưng nó nói lên một sự thật: bạn không bắt buộc phải sống chính cái đam mê đó thì mới phục vụ được nó tốt. Điều bạn bắt buộc phải có là sự nghiêm túc với khách hàng và với quy trình.
Vậy mình thuộc kiểu nào?
Câu trả lời thành thật: không ai trả lời thay bạn được. Đây là chuyện rất cá nhân, y như nhiều khía cạnh khác của việc kinh doanh trên mạng.
Nhưng mình gợi ý một cách tự soi đơn giản. Hãy tưởng tượng sáu tháng nữa, ngày nào bạn cũng phải tạo ra nội dung cho ngách đó — viết, nói, trả lời, lặp đi lặp lại. Nếu nghĩ tới đó mà bạn thấy vẫn ổn, vẫn làm được dù không có hứng — bạn có thể chọn theo cơ hội thị trường, không nhất thiết theo trái tim. Còn nếu nghĩ tới đó mà bạn thấy ngán đến mức chắc mình bỏ ngang — thì xin đừng cãi lại bản thân. Chọn thứ bạn thích đi, nó sẽ cứu bạn ở những ngày khó.
Điều mình muốn bạn nhớ: đừng để câu “phải có đam mê” làm bạn tê liệt. Mình từng gặp người ngồi cả năm trời chờ “tìm ra đam mê đích thực” trước khi dám bắt đầu. Một năm trôi qua, họ vẫn ở vạch xuất phát. Trong khi đó, người chọn đại một ngách đủ tốt rồi bắt tay vào làm đã đi được một quãng đường dài — và thường thì làm rồi mới biết mình thật sự thích gì.
🎁 Quà tặng miễn phí: Tải “Bản Đồ Kiếm Tiền Online 7 Ngày” — checklist từng bước để bắt đầu mà không bị ngợp. [Nhận ngay »](https://buithuytrinh.com/ban-do-kiem-tien-online-7-ngay/)
Cách thu hẹp ngách: từ “rộng mênh mông” về “vừa đủ để bắt đầu”
Giả sử bạn đã có vài ý tưởng trong đầu. Giờ làm sao để thu hẹp lại? Mình hay đi qua ba câu hỏi đơn giản.
Một, ai là người bạn muốn giúp? Đừng trả lời “mọi người”. Hãy gọi tên một nhóm cụ thể: mẹ bỉm sữa đang muốn có thêm thu nhập, dân văn phòng muốn học một kỹ năng mới, người trung niên muốn bán hàng trên mạng… Càng cụ thể, bạn càng dễ nói đúng điều họ cần nghe.
Hai, họ đang đau ở đâu, và họ có sẵn lòng chi tiền để bớt đau không? Đây là phần người mới hay quên. Một ngách bạn thích nhưng khách không chịu trả tiền thì đó là sở thích, chưa phải công việc kinh doanh. Ngược lại, một nhu cầu có thật mà người ta đang sẵn sàng móc ví để giải quyết — đó mới là ngách nuôi được bạn.
Ba, bạn có thể nói chuyện với nhóm người đó lâu dài mà không kiệt sức không? Đây chính là chỗ câu chuyện đam mê quay lại — nhưng ở dạng thực tế chứ không bay bổng. Không cần bạn yêu ngách đó. Chỉ cần bạn chịu đựng được nó đủ lâu để đi tới kết quả.
Khi ba câu này gặp nhau, bạn có một ngách đáng để bắt đầu. Lưu ý: là bắt đầu, không phải vĩnh viễn. Bạn hoàn toàn có thể điều chỉnh dọc đường. Nhưng phải bắt đầu đã.
Khi đã có ngách, bước kế tiếp thường là chọn cách kiếm tiền trong ngách đó. Hai con đường phổ biến và hợp với người mới nhất là: giới thiệu sản phẩm của người khác để ăn hoa hồng — mình nói kỹ trong bài Tiếp Thị Liên Kết (Affiliate) Là Gì? Vì Sao Hợp Người Mới Bắt Đầu; hoặc tự tạo ra sản phẩm của riêng mình để bán — mình bàn ở bài Tự Tạo Sản Phẩm Số: Khi Nào Nên Là Người Bán Thay Vì Người Giới Thiệu. Hai bài đó nối thẳng từ chỗ bạn đang đứng đây.
Bí mật ít người nói: sức mạnh của sự tập trung
Đến đây mình muốn kể bạn nghe điều mà mình cho là bí mật lớn nhất để sống được bằng nghề trên mạng. Nó không phải một mẹo cao siêu nào. Nó là sự tập trung.
Nghe đơn giản đến mức dễ bị coi thường, nhưng đây đúng là thứ tách những người làm được ra khỏi đám đông loay hoay mãi không tới đâu.
Lý do là thế này. Thế giới kiếm tiền online chật ních cơ hội — chật đến mức gần như nổ tung. Có quá nhiều cách kiếm tiền khác nhau, và mỗi cách lại có hàng chục biến thể, rồi ngày nào cũng có người nghĩ ra ý tưởng mới. Đó là rất nhiều tiềm năng, rất nhiều thông tin — và rất nhiều cám dỗ.
Mà cám dỗ chính là cái bẫy. Bạn đang làm dở một việc, lướt mạng một lát, thấy người ta khoe một cách kiếm tiền khác trông hấp dẫn hơn, thế là bỏ ngang cái cũ chạy theo cái mới. Được vài bữa lại thấy cái mới hơn nữa. Cứ thế.
Tài liệu mình đọc nói rất thẳng: rất nhiều người làm tiếp thị thất bại không phải vì họ lười. Họ bỏ công sức đàng hoàng đấy chứ. Sai lầm của họ là rải hết công sức đó ra một loạt dự án chẳng cái nào đi tới nơi. Họ thiếu sự theo đuổi tới cùng. Họ thiếu tập trung. Và mình thấy câu này đúng đến đau lòng, vì mình từng chứng kiến không ít người như vậy quanh mình.
Còn người làm được thì ngược lại: họ chọn một kế hoạch và thực thi kế hoạch đó tới cùng. Không phải vì họ thông minh hơn, mà vì họ chịu ở lại với lựa chọn của mình đủ lâu để nó ra trái.
Sai lầm “ôm đồm” — kẻ giết chết người mới
Giờ mình gom hai phần trên lại thành một cảnh báo, vì đây là sai lầm mình thấy nhiều nhất ở người mới: ôm đồm.
Ôm đồm trông như thế nào? Nó là khi bạn cùng lúc mở một shop bán hàng, một kênh dạy kỹ năng, một blog kiếm hoa hồng, lại còn định thử bán khóa học. Mỗi thứ một chân, không cái nào cắm sâu. Nhìn bên ngoài thì bận rộn lắm, làm việc cả ngày, nhưng cuối tháng nhìn lại chẳng cái nào ra tiền.
Vì sao ôm đồm lại nguy hiểm đến vậy với người mới?
Bởi vì khi mới bắt đầu, thời gian và năng lượng của bạn là tài nguyên hiếm nhất. Bạn có một, hai tiếng mỗi ngày sau giờ làm hoặc sau khi con ngủ. Nếu chia một, hai tiếng đó cho bốn dự án, mỗi dự án chỉ nhận được vài phút nhỏ giọt — không đủ để bất cứ cái nào đạt tới điểm sinh ra kết quả. Một việc cần mười phần công sức để ra quả, mà bạn chỉ đổ được hai phần rồi nhảy sang việc khác, thì bạn sẽ chẳng bao giờ hái được gì cả.
Ôm đồm còn nguy hiểm ở chỗ nó cảm giác như đang tiến bộ. Bạn bận. Bạn mệt. Bạn thấy mình chăm chỉ. Nên bạn không nhận ra mình đang dậm chân tại chỗ cho tới khi nhìn lại sau nửa năm.
Cách chữa thì không dễ chịu, nhưng đơn giản: chọn một thứ. Cho nó đủ thời gian để chứng minh. Đặt cho mình một mốc thành thật — ví dụ, mình sẽ tập trung vào đúng một ngách, một cách kiếm tiền, trong ít nhất ba tháng, làm đều đặn, rồi mới đánh giá. Trong ba tháng đó, mọi cơ hội mới lấp lánh lướt qua, mình ghi vào một cuốn sổ “để sau” và quay lại với việc đang làm. Cám dỗ nào cũng sẽ qua. Cái còn lại là kết quả của thứ bạn kiên trì.
Mình không nói điều này để hù bạn. Mình nói vì mình muốn bạn đỡ tốn thời gian hơn mình ngày xưa. Kiếm tiền online không phải “việc nhẹ lương cao”, không có nút bấm là ra tiền. Nó là một việc tử tế cần nỗ lực thật, thời gian thật, và đôi khi cả những tháng chưa thấy gì. Nhưng nếu bạn chọn đúng một ngách đủ tốt và ở lại với nó đủ lâu, bạn cho mình một cơ hội thật — thay vì rải cơ hội mỏng đến mức chẳng còn là cơ hội nữa.
Tóm lại, mình muốn bạn mang theo điều gì
Nếu phải gói cả bài này vào vài dòng để bạn nhớ, thì đây:
- Chọn ngách là quyết định nền móng — bạn không ôm cả thế giới được, nên chọn một nhóm khách cụ thể với một nhu cầu cụ thể.
- “Phải yêu ngách” đúng với người cần trái tim mới làm bền; không bắt buộc với người mê quy trình hơn mê chủ đề. Tự soi xem mình là ai, đừng để câu này làm mình tê liệt.
- Thu hẹp bằng ba câu hỏi: giúp ai, họ đau ở đâu và có chịu trả tiền không, mình nói chuyện với họ lâu dài được không.
- Bí mật thật sự là sự tập trung. Chọn một kế hoạch, theo tới cùng.
- Ôm đồm là kẻ giết người mới. Một thứ, đủ lâu, làm đều — còn hơn bốn thứ làm nửa vời.
Và nhớ giùm mình: không ai bắt đầu mà đã chắc chắn mình chọn đúng cả. Mình cũng vậy. Cái khác nhau giữa người đi được và người mãi đứng ở vạch xuất phát, thường không nằm ở chỗ ai chọn ngách “đúng hơn”, mà ở chỗ ai dám chọn rồi ở lại đủ lâu.
Bạn không cần biết hết mọi thứ hôm nay. Bạn chỉ cần một bước đầu tiên đủ rõ ràng để không bị ngợp. Và mình đã chuẩn bị sẵn cho bạn một bản đồ từng bước để đi bước đó.
🎁 Quà tặng miễn phí: Tải “Bản Đồ Kiếm Tiền Online 7 Ngày” — checklist từng bước để bắt đầu mà không bị ngợp. [Nhận ngay »](https://buithuytrinh.com/ban-do-kiem-tien-online-7-ngay/)